Заява намесніка Міністра замежных спраў Беларусі І.Сякрэты пасля сумеснай выніковай сесіі з удзелам дэлегацый дзяржаў-удзельніц АБСЕ і прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасці (1 жніўня 2025 г., г.Хельсінкі)

Каб далей размаўляць пра будучыню АБСЕ, мы прапануем некалькі перавярнуць нашу дыскусію і паспрабаваць засяродзіцца на галоўным. 

Будучыня АБСЕ, каштоўнасцю якой з'яўляецца кансэнсус, ужо больш не залежыць ад вырашэння праблемы бюджэту або вызначэння ратацыйнага старшынства.

Будучыня АБСЕ будзе забяспечана толькі тады, калі дзяржавы-ўдзельніцы пачнуць разглядаць арганізацыю не як пляцоўку для эмацыйнага выплюхвання сваіх крыўд, а перш за ўсё як практычны інструмент паляпшэння міждзяржаўнага ўзаемадзеяння на кантыненце, інструмент прасоўвання наперад, інструмент дыялогу.

На дадзены момант механізм АБСЕ працуе не проста марна, а адкрыта шкодзіць.
 
Калі мы хочам, каб сітуацыя палепшылася, нам варта змяніць сваё мысленне, сур'ёзна вывучыць гістарычныя прычынна-выніковыя сувязі, паспрабаваць зразумець, як на самай справе адбыўся распад еўрапейскай сістэмы бяспекі і супрацоўніцтва. Гэта адбылося не ў 2022 годзе.

Як і 50 гадоў таму, мы зноў сутыкнуліся з рызыкай вялікай вайны ў Еўропе. 

Але АБСЕ не прынясе і не захавае мір і паразуменне насуперак агульнай волі дзяржаў-удзельніц. У АБСЕ больш няма агульнай волі. Шмат гаворыцца пра каштоўнасці і прынцыпы, але больш няма адзінага разумення агульнай мэты і агульных каштоўнасцей.

Сёння Еўропа, на жаль, рухомая саманавязаным прароцтвам вайны.
 
Аднак у АБСЕ мы працягваем шмат гаварыць, але наўрад ці слухаем.

Калі максімум, на што мы здольныя, – гэта перацягванне ліны ўзаемных абвінавачванняў, добіть мы штотыдзень назіраем у Хофбургу, то мы так нічога і не даможамся.

Але калі мы зможам падняцца над ідэалагічнымі догмамі і забабонамі, то мы зможам прынесці мір у Еўропу. 

Як? Зноў скарыстаўшы дыпламатыю.

Каб пераадолець бар'ер у дыялогу, мы хацелі б растлумачыць сітуацыю: спыненне ваенных дзеянняў і новая разрадка ў Еўропе стануць вынікам, а не перадумовай паляпшэння стану міжнародных зносін.

Як нам перайсці на гэтую прасунутую стадыю міжнароднага ўзаемадзеяння?

Мы маглі зрабіць гэта, калі б прызналі відавочнае і затым дамовіліся пра будучы механізм бяспекі ў Еўразіі.

Вядома, вызначэнне «відавочнага» моцна адрозніваецца на процілеглых берагах Буга. Каб пераадолець гэты разрыў у паразуменні, калі ўрадавыя чыноўнікі ўсё яшчэ з нейкіх прычын не гатовыя да «збліжэння», мы маглі б даручыць нашым давераным аналітыкам, навукоўцам і журналістам пачаць дыялог.

Беларусь гатовая ўдзельнічаць у гэтым дыялогу дзе заўгодна. Без якіх-небудзь папярэдніх умоў і патрабаванняў.

Каб дапамагчы ўсёй супольнасці рухацца наперад, мы будзем радыя прысвяціць гэтай мэце нашу ўжо традыцыйную Мінскую канферэнцыю па еўразійскай бяспецы, якая сёлета адбудзецца 28-29 кастрычніка. Бо Беларусь, якая ўжо столькі гадоў знаходзіцца на геапалітычным водападзеле, з'яўляецца для дыялогу найлепшай пляцоўкай, як і для выпрацоўкі рашэнняў па рэгіянальных канфліктах. Прыязджайце – будзем размаўляць. А вынікам будзе добрая база для будучага швейцарскага старшынства АБСЕ.   

Мы таксама лічым, што швейцарскае старшынства АБСЕ найлепшым чынам падрыхтавана – з пункту гледжання мандата і аўтарытэту – да такіх абмеркаванняў. 

Проста гэта павінна адбыцца раней.

Калі адзін бок будзе занадта доўга цягнуць час, спадзявацца адолець іншы на поле бою або задушыць яго эканамічна, то нашаму кантыненту пагражае сапраўды вельмі сумная будучыня.

Беларусь мяркуе, што да 50-годдзя АБСЕ мы маглі б паслаць свету значна больш аптымістычны сігнал.